Een comfortabele oude dag: het klinkt als iets vanzelfsprekends, maar in werkelijkheid vergt het planning, discipline en, jawel, ook een portie lef. Pensioensparen via beleggen is allang niet meer voorbehouden aan vermogende zakenlui met een Excel-fetisj. Integendeel, het is juist voor gewone mensen met gewone inkomens die dromen van een onbezorgde toekomst zonder financiële stress. Maar hoe pak je dat nu aan, zo’n slimme opbouw van je beleggingsportefeuille voor later? Waar begin je en hoe voorkom je dat je spaargeld verdampt in een woeste beursstorm?

Onderstaande tien tips vormen een stevig fundament voor wie zijn pensioenkapitaal via beleggen wil laten groeien. Geen wazige beloftes, wel heldere principes. En geloof me: hoe eerder je begint, hoe minder je later moet inhalen. Tijd is namelijk je allergrootste bondgenoot.

Begin met een duidelijk doel voor ogen

Beleggen zonder doel is als op vakantie vertrekken zonder bestemming. Leuk in theorie, maar je loopt het risico om verdwaald te raken. Vraag jezelf af: hoeveel geld wil je op je pensioenleeftijd beschikbaar hebben? Wil je met vervroegd pensioen? Wens je een wereldreis te maken of gewoon voldoende om comfortabel te leven?

Stel een concreet bedrag vast en reken terug. Hoeveel heb je daarvoor nodig? Hoeveel rendement moet je behalen? En hoeveel kun je maandelijks investeren om dat doel te bereiken? Zo krijg je richting én motivatie. En wees gerust: het doel mag ambitieus zijn, zolang het maar realistisch blijft. Vergeet ook niet dat je toekomstige levensstijl bepalend is. Wie droomt van een huis in Toscane zal anders moeten beleggen dan iemand die tevreden is met een klein appartementje aan zee in De Panne.

Spreid je beleggingen als een boerenmarktmand

Spreiding is dé gouden regel bij beleggen. Want één ei in één mandje? Da’s vragen om trammelant. Of je nu fan bent van aandelen, ETF’s, obligaties of vastgoedfondsen: zet nooit alles op één paard. Sectoren kunnen instorten, markten kunnen krimpen, en bedrijven kunnen – soms letterlijk – van de kaart verdwijnen.

Een gezonde pensioenportefeuille bevat daarom beleggingen in verschillende activaklassen, sectoren en geografische regio’s. Aandelen uit Europa, de VS en opkomende markten. Wat obligaties voor stabiliteit. Misschien een snufje vastgoed of grondstoffen als je wat avontuurlijker bent ingesteld. Zelf heb ik geleerd dat het net die mix is die je ook mentaal rust biedt wanneer het stormt op de beurs.

Kies voor lage kosten en blijf ver weg van dure producten

Beleggingskosten zijn als sluipende erosie: je merkt ze niet meteen, maar op termijn knabbelen ze een flinke hap uit je rendement. Het verschil tussen een fonds met 1,5% kosten en een ETF met 0,2% kan na 30 jaar duizenden euro’s schelen.

Ga dus voor kostenefficiënte producten zoals indextrackers en ETF’s. Vermijd fondsen die actief beheerd worden, tenzij ze over een consistent sterke staat van dienst beschikken. En blijf alert voor verborgen kosten zoals instap- of uitstapkosten, transactiekosten en beheersvergoedingen. Check regelmatig waar je voor betaalt – een goede belegger is ook een kritische consument.

Beleg consequent en automatisch: de kracht van gewoonte

Regelmaat verslaat genialiteit. Door maandelijks automatisch een vast bedrag te beleggen – ook al is het maar €50 – profiteer je van het zogenaamde ‘dollar cost averaging’-effect. Je koopt op verschillende momenten, tegen verschillende koersen, en bouwt zo automatisch een mooi gemiddelde op.

Het mooiste? Je hoeft niet te timen. Je hoeft de beurs niet in de gaten te houden. Je investeert gewoon stelselmatig, door dik en dun. En wanneer je twintig jaar later terugkijkt, zul je merken dat die kleine bedragen een indrukwekkend kapitaal zijn geworden. Bij mij loopt het via een doorlopende opdracht, als een soort onzichtbare pensioenmachine die maandelijks draait op de achtergrond. Heerlijk, toch?

Wees niet te voorzichtig, zeker in je jongere jaren

Veel mensen maken de fout om té conservatief te beginnen. Ze stoppen alles in obligaties of defensieve fondsen omdat ze bang zijn voor koersschommelingen. Maar juist als je nog twintig, dertig of veertig jaar te gaan hebt, is je beleggingshorizon lang genoeg om risico te nemen.

Aandelen leveren historisch gezien het hoogste rendement op, ondanks tussentijdse dips. En tijd is jouw buffer. Je hoeft je beleggingen niet overmorgen te verkopen. Dus laat volatiliteit je niet afschrikken, zeker als je jonger bent dan 50. Zodra je ouder wordt, kun je geleidelijk overschakelen naar veiligere producten, maar de beginfase mag best pittig zijn qua risico.

Herbalanceer jaarlijks: niet sexy, wél verstandig

Je start misschien met 70% aandelen en 30% obligaties, maar wat als de aandelenmarkt sterk stijgt en je verhouding plots 80/20 wordt? Dan loop je meer risico dan oorspronkelijk gepland. Daarom is het belangrijk om elk jaar je portefeuille te herevalueren en eventueel bij te sturen.

Herbalanceren betekent simpelweg verkopen wat te zwaar is geworden, en bijkopen wat onderwogen is. Dat dwingt je ook om laag te kopen en hoog te verkopen – iets wat tegen onze menselijke intuïtie ingaat, maar bijzonder krachtig is. Persoonlijk doe ik dit altijd in januari. Dat voelt als een financiële lenteschoonmaak, zelfs al is het nog winter.

Laat je emoties niet je beslissingen bepalen

Een beurscrash? Paniek. Een hype-aandeel? Hebzucht. Wie zijn beleggingsbeslissingen laat leiden door emotie, verliest op lange termijn. Psychologie is wellicht de grootste vijand van de belegger.

Zorg daarom voor een plan en hou je eraan. Laat je niet meeslepen door de waan van de dag, het nieuws of de buurman die “eens iets gelezen heeft over kunstmatige intelligentie.” Denk op lange termijn. En wanneer de markten rood kleuren, herinner jezelf eraan: dit is normaal. Dit hoort erbij. Het is niet de crash die telt, maar hoe jij ermee omgaat.

Verlies belastingen niet uit het oog

Ook de fiscus kijkt graag mee naar jouw pensioenpotje. In België is pensioensparen fiscaal voordelig, maar dat wil niet zeggen dat alles belastingvrij verloopt. Als je belegt via een pensioenspaarfonds of een langetermijnsparen-formule, krijg je een belastingvoordeel tot 30% op je stortingen. Maar er is ook een eindbelasting op je 60ste of bij uitkering.

Daarnaast zijn er roerende voorheffingen, beurstaksen en mogelijk taks op beursverrichtingen (TOB). Hou hiermee rekening wanneer je producten kiest. Zelf kijk ik ook naar de fiscale behandeling van ETF’s in buitenlandse markten – een klein detail, maar op lange termijn van belang.

Investeer in wat je begrijpt

Als iets te mooi klinkt om waar te zijn, dan is het dat vaak ook. Laat je niet verleiden door complexe producten of cryptische fondsen die je nauwelijks kan uitleggen aan je partner of beste vriend(in). Investeer enkel in activa die je begrijpt. Dat geeft rust én verhoogt de kans op succes.

ETF’s op brede indices? Begrijpelijk. Een vastgoedfonds dat investeert in Belgische appartementen? Concreet. Maar gestructureerde producten met ingebouwde opties, hefboomconstructies en exotische valutaparen? Die laat ik liever aan anderen over. Beleggen is al moeilijk genoeg zonder dat je eerst een doctoraat wiskunde moet volgen.

Start vandaag, niet morgen

De kracht van samengestelde interest is magisch – maar enkel als je op tijd begint. Stel dat je op je 25e start met €100 per maand aan 6% rendement, dan heb je op je 65e meer dan €200.000. Wacht je tot je 40e? Dan moet je het dubbele per maand inleggen om hetzelfde te bereiken.

Begin dus meteen. Al is het met een klein bedrag. Zet de eerste stap. Je toekomstige zelf zal je er dankbaar voor zijn, op een zonnige ochtend ergens in de herfst van je carrière, wanneer je koffie drinkt op een terrasje zonder zorgen over geld.

En als je denkt: “Ik weet er nog niet genoeg van”, dan is er maar één remedie: begin en leer onderweg. Want niets leert beter dan doen. Zelfs al voelt het een beetje als fietsen zonder zijwieltjes: dat gaat uiteindelijk ook vanzelf.

Stiekem maken we ons in de praktijk allemaal best wel wat zorgen over ons pensioen. Dat is ook niet meer dan normaal, want de alarmsignalen vliegen ons eigenlijk een beetje om de oren. Het lijkt er dan ook naar uit te zien dat we in de toekomst naar alle waarschijnlijkheid de richting uit zullen gaan van het Amerikaanse pensioenstelsel. Deze is eigenlijk zeer eenvoudig, ze bestaat namelijk niet. In de Verenigde Staten is iedereen op zichzelf aangewezen om een bepaald pensioen te realiseren. Er bestaat dus niet zoiets als een basispensioen waar iedereen recht op heeft.

Om ervoor te zorgen dat jij eenmaal de pensioenleeftijd is bereikt niet voor vervelende verrassingen komt te staan is het altijd interessant om ervoor te kiezen om zelf aan pensioensparen te doen of te beleggen voor je pensioen. Dit gezegd hebbende brengt dit ook de nodige valkuilen met zich mee. Welke? Dat ontdek je hieronder!

Waarom zelf beleggen voor je pensioen?

In het verleden kon er worden vastgesteld dat slechts een handvol mensen ervoor kozen om echt (actief) zelf te gaan beleggen voor hun pensioen. Het afsluiten van een pensioenspaarverzekering of geld storten in een pensioenspaarfonds was dan ook veruit de vaakst gekozen optie. In zekere zin is dit laatste natuurlijk ook een vorm van beleggen voor je pensioen, maar je geeft de controle wel uit handen aan het pensioenspaarfonds. Je bent dus na het uitvoeren van de storting niet langer zelf verantwoordelijk voor het beheer van je belegging(en). Tegenwoordig kan dat ook anders.

Zelf beleggen voor je pensioen is tegenwoordig omwille van verschillende redenen een behoorlijk stuk populairder te noemen in vergelijking met vroeger. Laat ons in ieder geval een kat een kat noemen en vooral als eerste aangeven dat de introductie van enkele nieuwe beleggingsproducten evenals de komst van online brokers zelf beleggen voor later een stuk eenvoudiger heeft gemaakt. Dat is echter niet alles. Daarnaast hechten ook nog maar weinig mensen geloof in de toekomst van de pensioenspaarfondsen en pensioenverzekeringen. Ook dit is natuurlijk een uitstekende reden om ervoor te kiezen om vooral zelf te gaan beleggen voor je oude dag.

Welke mogelijkheden bestaan er om dit te kunnen doen?

Zelf beleggen voor je pensioen kan op verschillende manieren. Hoe je jouw portefeuille voor later precies gaat samenstellen zal worden bepaald door een aantal verschillende zaken zoals:

1. Het risicoprofiel waarover je beschikt;
2. De leeftijd die je hebt wanneer je gaat beginnen beleggen;

Je dient je gedurende het volledige beleggingstraject voor je pensioen bewust te zijn van het feit dat je gaat beleggen voor jouw oude dag. Wanneer je beschikt over een andere beleggingsportefeuille om bijvoorbeeld wat te speculeren mag je beiden niet met elkaar verwarren. Om een duidelijke scheiding te creëren kiezen het merendeel van de beleggers er dan ook voor om voor hun pensioenaccount een extra portefeuille aan te maken bij de broker waarbij ze beleggen. Op deze manier trek je een duidelijke lijn die je ook helpt herinneren aan het belang van deze portefeuille.

Wat zijn de belangrijkste gevaren en valkuilen?

Zelf beleggen voor je pensioen kan in de praktijk absoluut interessant en lucratief zijn, maar wees je er wel van bewust dat je pad bezaaid zal liggen met obstakels. In eerste instantie betekent zelf beleggen voor je pensioen dat je op geen enkele manier kan rekenen op een bepaald fiscaal voordeel. Afhankelijk van je persoonlijke (financiële) situatie kan dat leiden tot een verlies aan rendement. Dit gezegd hebbende is dit eigenlijk nog niet eens het belangrijkste risico.

Het voornaamste risico heeft te maken met de impulsiviteit waarmee mensen bepaalde beslissingen kunnen nemen. Dit niet in het minst wanneer er op de beurs een sterk negatieve trend wordt waargenomen. Beleggers hebben vaak de neiging om te verkopen wanneer de beurzen rood kleuren terwijl je eigenlijk vooral op dat moment zou moeten instappen. Zelf beleggen voor je pensioen zorgt er in de praktijk dan ook voor dat je deze emotie onder controle moet zien te houden. Geloof ons als we zeggen dat dit veelal niet bepaald eenvoudig is, in tegendeel.

Tot slot, neem vooral geen of in ieder geval niet te veel risico’s met je pensioenportefeuille. In het merendeel van de gevallen bestaat deze dan ook hoofdzakelijk uit aandelen van gerenommeerde bedrijven die over een beperkte(re) volatiliteit beschikken. Investeren in dergelijke bedrijven zorgt er bovendien doorgaans ook nog eens voor dat je een interessant dividend mee kan pikken. Wil je toch ook een aantal groeiaandelen voor potentieel extra rendement toevoegen aan deze portefeuille? Dat kan, maar zorg er dan wel voor dat hun aandeel in de portefeuille relatief beperkt blijft.

Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen; VAPZ

De VAPZ is in België een pensioenvoorziening via werkgeversbijdragen. De VAPZ behoort tot de tweede pijler. De overheid heeft zelfstandigen de mogelijkheid geboden om per jaar maximaal 9,4 % van het netto belastbaar inkomen te storten als premie. Deze premie wordt gestort in de tweede pijler en die premie is fiscaal aftrekbaar. De VAPZ premies worden privé, dus door de zelfstandige zelf gestort. Zoals gezegd is de premie die u stort aftrekbaar. Wanneer u premie stort in de VAPZ is deze in de personenbelasting voor 100% aftrekbaar onder de noemer ‘niet ingehouden persoonlijke sociale bijdragen. Daarnaast kunt u de premie ook aftrekken als sociale bijdragen. Zo kunt u tot wel 60% van de gestorte premie terugkrijgen. U bent over de gestorte premie geen premietaks verschuldigd. Dus géén 4% vennootschaps taks en ook niet de 2% die u zou moeten betalen voor een levensverzekering.

Het VAPZ is voor elke zelfstandige interessant

Het afsluiten van een aanvullend pensioen is voor iedereen belangrijk dus ook zelfstandigen. Alleen met een aanvullend pensioen kunt u na uw pensioenleeftijd nog een beetje comfortabel leven voor wat betreft uw inkomen. Op dit moment hebben meer dan 1,2 miljoen Belgen een pensioen dat lager ligt dan € 1500, – netto. Dat is wel bijna de helft van alle gepensioneerden in ons land. Met een VAPZ zorgt u in elk geval voor extra geld bovenop uw wettelijke pensioen. Maar door het afsluiten van een vrij aanvullend pensioen voor zelfstandigen bespaart u nú op uw belasting én op uw sociale bijdragen. Met een vrij aanvullend pensioen voor zelfstandigen kunt u het beste zo vroeg mogelijk beginnen. Dan houdt u na uw pensioneringsdatum het meeste geld over en zo lang als u premie betaald ontvangt u belastingvermindering die kan oplopen tot wel 60%.

Wat zijn de voordelen van een vrij pensioen voor zelfstandigen en aan welke eisen moet u voldoen

Bij een vrij aanvullend pensioen voor zelfstandigen betaalt u premie. Deze premie mag maximaal 9,4% van uw netto belastbaar inkomen bedragen. Deze premie is fiscaal aftrekbaar waardoor u 2/3 van uw inleg terugontvangt. De premie is 100% fiscaal aftrekbaar en ook de sociale bijdragen verminderen. U kunt de premie betalen wanneer u wilt. Wilt u een extra dekking bij arbeidsongeschiktheid dan kunt u een Sociaal VAPZ afsluiten tot uw 55^e jaar. Bij een sociaal VAPZ mag u 15% meer belasting aftrekken. Bent u ouder dan 55 dan kunt u wel een gewone VAPZ afsluiten. Om een VAPZ te kunnen afsluiten moet u voldoen aan een aantal voorwaarden;

•       Uw hoofdberoep is zelfstandige
•       Uw echtgenoot(e) werkt
•       U bent, meer dan 4 volledige jaren, in een bijberoep zelfstandige waarbij u voldoende forfaitaire sociale bijdragen betaalt.

Wat zijn de kosten voor het afsluiten van een VAPZ

Deze kosten voor het afsluiten van een VAPZ bestaan onder andere uit instapkosten, beheerskosten en uitstapkosten. Instapkosten betaalt u altijd en bedragen doorgaans tussen de 0 en 1%, afhankelijk van uw verzekeraar. Beheerskosten zijn ook afhankelijk van de verzekeraar waarbij u uw VAPZ afsluit. Bij de een betaalt u wel beheerskosten op de reserve, bij de andere niet. Uitstapkosten worden berekend wanneer u uw polis stopzet. Voor een VAPZ premie bent u geen premietaks (normaal 2% of 4,4%) verschuldigd. Het uitgekeerde kapitaal wordt belast volgens het systeem van de fictieve rente. Hiervoor wordt een bepaald percentage van het kapitaal belast in de personenbelasting gedurende 10 of 13 jaar. Het uit te betalen bedrag wordt verminderd met 3,55 % RIZIV (Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering) bijdrage en 0% tot 2% solidariteitsbijdragen afhankelijk van de hoogte van het uit te keren bedrag.

Wanneer kunt u het beste uw VAPZ opnemen

U kunt uw polis niet stoppen voor uw 60^ste jaar. Hoe later u echter de polis stopzet hoe lager die uitstapkosten zullen zijn. Uw polis heeft een eindvervaldag en dan wordt het kapitaal dat u heeft gespaard uitgekeerd. In dat geval betaalt u géén uitstapkosten. Omdat de VAPZ wordt belast met een zogenaamde fictieve rente kunt u het beste uw kapitaal laten uitbetalen vanaf uw 65^ste jaar. Dan wordt die fictieve rente berekend over slechts 80% in plaats van 100% van het opgebouwde kapitaal. Die fictieve rente moet u opgeven bij de fiscus voor 10 of 13 jaar. Een fictieve rente van 80% wordt enkel en alleen berekend als u: Pas uw wettelijke pensioen opneemt én u heeft gewerkt tot uw wettelijke pensioenleeftijd.

Tot slot

Het loont dus om uw VAPZ pas op te nemen op uw 65^ste jaar, plan daar dus voor. Dat geldt met name voor het belastingvoordeel dat u ontvangt. Zolang als u premie betaald heeft u een fiscaal voordeel. Laat u uw VAPZ uitkeren na uw 65^ste dan heeft u nog eens 10 tot 13 jaar een voordeel. Als tip kunnen wij u nog meegeven dat hoe vroeger u start met een VAPZ hoe groter het bedrag dat u krijgt uitgekeerd én hoe hoger uw fiscale voordeel!

Wat is dividend, wat zijn dividend aandelen en wat zijn groeiaandelen?

Dividend is de uitbetaling van een stukje van de winst aan aandeelhouders. De bedoeling hierachter is dat aandeelhouders hun dividend aandelen langer vasthouden en dat zich nieuwe aandeelhouders melden. Dividend dat wordt uitgekeerd wordt belast met dividend belasting. Bedrijven die vaak dividenden uitkeren zijn bijvoorbeeld olie- of gas bedrijven, banken, farmaceutische bedrijven en nutsbedrijven. Bij groeiaandelen wordt geen dividend uitgekeerd. Er wordt bij groeiaandelen verwacht dat de koers van die aandelen flink gaat stijgen. Bedrijven die groeiaandelen uitgeven zijn in de meeste gevallen ook bedrijven die sterk groeien zoals Amazon, Tesla en Google.

Wat is het verschil tussen groeiaandelen en dividend aandelen

Het grote verschil tussen dividend aandelen en groeiaandelen:

Dividend aandelen:

Bedrijven die dividend aandelen uitgeven kiezen ervoor om aandeelhouders mee te laten delen in de winst. Hierdoor heeft dat bedrijf wel minder cash in huis en zal minder uit kunnen geven voor groei. Bedrijven die dividend aandelen uitgeven zijn vaak bedrijven die al veel langer bestaan en hun geld niet hoeven te gebruiken voor groei. Dividend aandelen groeien niet of nauwelijks in waarde.

Groeiaandelen:

Bedrijven die groeiaandelen uitgeven zijn over het algemeen bedrijven die sterk groeien. In de regel wordt over groeiaandelen geen of hoogstens erg weinig dividend uitgekeerd. Alle winst van het bedrijf vloeit terug naar het bedrijf. De aandelen stijgen meestal wel in waarde zodat u bij de verkoop van dat aandeel winst maakt.

In welke aandelen kunt u het beste investeren

In welke aandelen u het beste kunt investeren is moeilijk te zeggen. Naast de financiële mogelijkheden tot aankoop is ook de hoeveelheid energie die u kunt opbrengen voor het beheer van die aandelen van belang. Ook het risico dat u bereid bent te lopen is van belang. Het meest verstandige is om vooraf uw beleggingsdoel vast te stellen. Wilt u met de opbrengst van de aandelen uw huis financieren, wat meer extra geld genereren om van te leven of uw pensioengeld later verhogen? Dat spaardoel bepaald ook het risico dat genomen kan worden.

Voor- en nadelen van groeiaandelen en dividend aandelen

Het minste risico loopt u met dividendaandelen. Het voordeel van dividend aandelen is het feit dat de aandelenprijs vaak lager is. Elk jaar wordt dividend uitgekeerd en dat zorgt voor extra geld. De dividend aandelenprijzen zullen in de toekomst niet veel lager of hoger worden. Een nadeel van een groeiaandeel is dat deze meer onderhevig is aan schommelingen. Wanneer u groeiaandelen koopt, dient u er zeker van te zijn dat u het geld voorlopig niet hoeft te gebruiken. Het kan namelijk zomaar zijn dat een groeiaandeel ineens veel minder waard is. Maar een groeiaandeel kan ook zomaar het dubbele of meer waard worden. Heeft u meer tijd dan kunt u, door een goed beheer van groeiaandelen, geld verdienen. U kunt dan volgen wat de koers van die aandelen is en deze op het juiste tijdstip aankopen of verkopen.

De keuze voor de aankoop van groei- of dividend aandelen is aan u

De keuze voor dividend aandelen of groeiaandelen ligt helemaal bij uzelf. Kunt u het zich veroorloven om financieel een risico te lopen of gaat u voor ‘safe’. Wilt u jaarlijks wat extra geld of heeft u dat liever later wanneer u met pensioen gaat? U kunt natuurlijk ook van beide aandelen soorten een aantal aandelen kopen. Zo spreidt u uw kansen. Uit onderzoeken is gebleken dat de ene keer de dividendaandelen meer zullen opbrengen terwijl het jaar daarop de groeiaandelen het beter kunnen doen. Het blijkt dan ook dat op de lange termijn het verschil in de opbrengst van groei- of dividend aandelen niet echt groot is. Alleen wanneer u echt de markt volgt kunt u door scherp aan te kopen en op de juiste tijd te verkopen wat meer verdienen met groeiaandelen.

Voor iemand die niet actief wil beleggen kan investeren in een ETF van bijvoorbeeld de S&P 500 of de BEL20 zeker interessant zijn. Meer over wat ETF’s zijn en hoe u erin kan beleggen kan u hier vinden.

Pensioengeld verhogen door middel van aandelen aankoop

Wanneer u nu wat geld overheeft kunt u dat investeren in de aankoop van aandelen. Door het aankopen van aandelen bent u in feite aan het beleggen. Aandelen brengen in de regel een hoger gemiddeld rendement op dan sparen op een spaarboekje. Maar daar staan wel hogere risico’s tegenover. Koop daarom alleen maar aandelen met geld dat u kunt missen. Spreidt de risico’s door bijvoorbeeld dividend aandelen én groeiaandelen aan te kopen. Hoe langer u de aandelen in bezit heeft hoe meer opbrengst u kunt genereren. Zo kunt u wanneer u wat extra geld wilt genereren na uw pensioen uw aandelen verkopen.